To Cogito ergo sum συλλογάται λέφτερα και στο ηλεκτρονικό περιοδικό Ατέχνως.
Πνευματικά δικαιώματα δεν υπάρχουν. Οι ιδέες πρέπει να κυκλοφορούν ελεύθερα. Άρα, η αντιγραφή επιτρέπεται.

Η γλώσσα κόκκαλα τσακίζει

(...) ας ιδιωτικοποιηθούν τα πάντα, ας ιδιωτικοποιηθεί η θάλασσα κι ο ουρανός, ας ιδιωτικοποιηθεί το νερό κι ο αέρας, ας ιδιωτικοποιηθεί η δικαιοσύνη και ο νόμος, ας ιδιωτικοποιηθεί το σύννεφο που περνάει, ας ιδιωτικοποιηθεί το όνειρο, ειδικά αν γίνεται μέρα και με τα μάτια ανοιχτά. Και τελικά, για να ολοκληρωθούν οι ιδιωτικοποιήσεις, ας ιδιωτικοποιηθούν και τα κράτη, παραδίδοντας για κάποιο χρονικό διάστημα την εκμετάλλευσή τους σε ιδιωτικές εταιρείες, που θα λειτουργούν σε καθεστώς διεθνούς ανταγωνισμού. Εκεί βρίσκεται η σωτηρία τού κόσμου...

Και τώρα, ας ιδιωτικοποιηθεί επίσης και η πουτάνα που τους γέννησε όλους.


[Ζοζέ Σαραμάγκου, "Τετράδια του Λαντσαρότε - Ημερολόγιο ΙΙΙ, 1993-1995" - Μετάφραση από τα πορτογαλικά: Cogito ergo sum]

22 Φεβρουαρίου 2018

Ποιός μας προστατεύει από τους προστάτες;

Λες και κάποιοι άκουσαν τι συζητούσαμε χτες, στα βραδυνά τηλεοπτικά δελτία ειδήσεων έπαιξε ζωηρά το θέμα των 44 παραβιάσεων που έκαναν σε μία και μόνη ημέρα οι τούρκοι, με ιδιαίτερη μνεία στην άμεση αντίδραση των ελλήνων πιλότων, οι οποίοι έσπευσαν και με περισσό ηρωισμό αναχαίτισαν τους εισβολείς. Αυτή πρέπει να ήταν η εκατομμυριοστή φορά που οι γείτονες παραβιάζουν τον εθνικό μας χώρο, δίχως να τους καίγεται καρφάκι για το ΝΑΤΟ, που υποτίθεται ότι έχει την εποπτεία τού χώρου αλλά επιμένει να παρακολουθεί παντελώς αμέτοχο.

Παρένθεση. Αυτό που κάποιοι καμαρώνουν επειδή βρισκόμαστε υπό την προστασία τού ΝΑΤΟ, δεν είναι απλώς ακατανόητο. Είναι και σφόδρα εκνευριστικό. Πόσο ηλίθιος πρέπει να είναι κανείς για να μη μπορεί να καταλάβει πώς η χώρα η οποία βρίσκεται υπό την προστασία μιας ξένης δύναμης, είναι κατ' ουσία (ενίοτε δε και τύποις) προτεκτοράτο αυτής της δύναμης; Κλείνει η παρένθεση.

Νταβός, 1/2/1988: Παπανδρέου και Οζάλ δίνουν τα χέρια αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας (*).

Αλήθεια, επιμένετε ότι είμαστε ανεξάρτητη χώρα; Λυπάμαι αλλά σας έχω άσχημα νέα:

- Στις 23 Απριλίου 2010, με τον αλήστου μνήμης καραγκιόζ μπερντέ τού Καστελλόρριζου, ζητήσαμε την υψηλή προστασία τού Δ.Ν.Τ. και της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω της γνωστής διαδικασίας των μνημονίων. Με άλλα λόγια, παραδώσαμε την οικονομική μας κυριαρχία στην τρόικα και τους "θεσμούς" (αθάνατη ελληνική γλώσσα!).

- Στα τέλη τού 2015, ζητήσαμε από την ευρωπαϊκή συνοριοφυλακή (την περίφημη Frontex) την προστασία των χερσαίων συνόρων μας, αίτημα το οποίο έγινε ασμένως αποδεκτό από την Ευρωπαϊκή Ένωση, βεβαίως-βεβαίως. Με άλλα λόγια, παραδώσαμε την προστασία των χερσαίων συνόρων μας σε μια ξένη δύναμη, χωρίς να ακουστεί κιχ από τους γνωστούς υπερπατριώτες.

- Λίγες βδομάδες αργότερα, αρχάς με μέσα Φεβρουαρίου 2016, υποβάλαμε έκκληση στο ΝΑΤΟ (με την σύμφωνη γνώμη Γερμανίας και Τουρκίας, παρακαλώ!) να προστατέψει τα θαλάσσια σύνορά μας προς ανατολάς. Με άλλα λόγια, παραδώσαμε την προστασία τού Αιγαίου μας σε μια ξένη δύναμη, υπό τις επιδοκιμασίες των γνωστών πατριδολατρών.


Πάρτε μια ανάσα γιατί δεν είναι μόνο αυτά. Δυστυχώς, πρέπει να σας θυμίσω μερικά ακόμη εξ ίσου άσχημα νέα:

- Με την συμφωνία τής 1ης Φεβρουαρίου 1988, την οποία υπέγραψαν στο Νταβός οι Ανδρέας Παπανδρέου και Τουργκούτ Οζάλ, έχουμε απεμπολήσει το δικαίωμά μας να κάνουμε έρευνες για πετρέλαιο σε απόσταση μεγαλύτερη των έξι μιλίων από τις ακτές μας.

- Ως απόρροια της αλησμόνητης "κρίσης των Ιμίων", αποδεχθήκαμε την κατάργηση των ορίων ευθύνης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, παραδίδοντας -από κοινού με τους γείτονες- την διαχείριση του "ελληνοτουρκικού χώρου" στο ΝΑΤΟ.

- Με την -πολιτειακής έμπνευσης- συμφωνία τής 8ης Ιουλίου 1997, την οποία υπέγραψαν στην Μαδρίτη οι Κώστας Σημίτης και Σουλεϋμάν Ντεμιρέλ, αποδεχτήκαμε ότι η Τουρκία έχει ζωτικά συμφέροντα στο Αιγαίο. Αυτά τα ζωτικά συμφέροντα της Τουρκίας εκφράζονατι από την πάγια τουρκική θέση ότι στο Αιγαίο υπάρχουν νησιά, νησίδες και βραχονησίδες η κυριότητα των οποίων δεν έχει αποσαφηνιστεί στις υπογραμμένες συνθήκες.


Ως απόρροια της παραπάνω συμφωνίας, επί είκοσι και πλέον χρόνια και πάντοτε υπό την αιγίδα τού ΝΑΤΟ, η Ελλάδα συζητάει τις τουρκικές διεκδικήσεις, νομιμοποιώντας κατ' αυτόν τον τρόπο την βασιμότητά τους. Κι επειδή είναι γνωστό τι κάνει ο χωριάτης όταν ξεθαρρέψει, η Τουρκία δεν χάνει ευκαιρία να θυμίσει σε όλους ότι, μεταξύ άλλων:

- Τα Ίμια αποτελούν τουρκικό έδαφος. Αυτή η υπενθύμιση υπογραμμίστηκε από την πρόσφατη απειλή του Γιγκίτ Μπουλούτ (επί κεφαλής των συμβούλων τού Ερντογκάν), προς όποιους τολμήσουν να πατήσουν στα Ίμια, "θα τους σπάσουμε τα πόδια, ακόμη και του πρωθυπουργού".

- Τα Δωδεκάνησα, εκτός από περιοχή αμφισβητούμενης κυριαρχίας, με βάση τις συνθήκες είναι και αποστρατιωτικοποιημένη. Άρα, η Ελλάδα παραβιάζει τις διεθνείς συνθήκες με το να διατηρεί στρατό σ' αυτά τα νησιά.

- Η κυριαρχία στο Αιγαίο ορίζεται από τον 25ο μεσημβρινό.

Τουρκικός χάρτης με την κόκκινη γραμμή που μοιράζει την κυριαρχία στο Αιγαίο ανάμεσα στις δυο χώρες (**).

Ξαναρρίξτε μια ματιά στα παραπάνω, διατηρώντας σε πρώτο νοητικό πλάνο το γεγονός ότι όλα αυτά λαμβάνουν χώρα υπό την εποπτεία του ΝΑΤΟ. Αυτού του ιμπεριαλιστικού υπεροργάνου, το οποίο αυτοπροβάλλεται ως εγγυητής τής ειρήνης και της ασφάλειας.

Εν κατακλείδι, η χώρα έχει παραδώσει την -οικονομική και εθνική- κυριαρχία της σε προστάτες, όπως το ΝΑΤΟ, το Δ.Ν.Τ. και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Στο μεταξύ, το ερώτημα ποιός μας προστατεύει από τους προτάτες μας παραμένει αναπάντητο.

---------------------------------------------
(*) Από αριστερά στην φωτογραφία: Κουρτ Φύργκλερ (νέος πρόεδρος του Φόρουμ), Ζαν-Πασκάλ Ντελαμουράζ (καγκελλάριος της Ελβετίας), Ανδρέας Παπανδρέου, Τουργκούτ Οζάλ, Λούσιους Σμιντ (δήμαρχος Νταβός), Κλάους Σβαμπ (τέως πρόεδρος του Φόρουμ).

(**) Η Τουρκία διεκδικεί ολόκληρη την κυριαρχία στην περιοχή ανατολικά τής κόκκινης γραμμής, πλην των νήσων που κατονομάζονται συγκεκριμένα στις διάφορες συνθήκες ως ανήκουσες στην Ελλάδα.

21 Φεβρουαρίου 2018

Μακεδονικό: μια άλλη προσέγγιση

Είναι αλήθεια πως το ιστολόγιο δεν έχει ασχοληθεί σχεδόν καθόλου με το πλέον πολυσυζητημένο θέμα των τελευταίων εβδομάδων, δηλαδή με το λεγόμενο μακεδονικό. Οι όποιες αναφορές μας έγιναν με μάλλον παιγνιώδη τρόπο, μέσα από λιτά "σαββατιάτικα" σχόλια. Αν, όμως, θέλαμε να προσεγγίσουμε με σοβαρότητα το θέμα αυτό, θα είχαμε δυο τρόπους να το κάνουμε.

Ο πρώτος τρόπος είναι να ξεκινήσουμε κρατώντας ένα βιβλίο Ιστορίας στο χέρι και θεωρώντας τους εαυτούς μας ως απογόνους των αρχαίων μακεδόνων, με όση -μικρή ή μεγάλη- αυθαιρεσία συνεπάγεται μια τέτοια τοποθέτηση. Έχουμε άλλωστε  δικαίωμα να το κάνουμε αφού οι ίδιοι οι γείτονες έχουν ομολογήσει κατ' επανάληψη ότι έφτασαν στην περιοχή πολλούς αιώνες μετά από μας. Παράλληλα, δεν μπορούμε να μη λάβουμε υπ' όψη μας ότι το τμήμα τής μακεδονικής γης που ανήκει στην χώρα μας, δεν μας χαρίστηκε. Το αποκτήσαμε με θυσίες και με πολύ αίμα, οπότε ούτε λόγος να το απεμπολήσουμε ελαφρά τη καρδία. Και κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι σήμερα, έναν αιώνα από τότε που την κατακτήσαμε, σ' αυτή την περιοχή οι κάτοικοι είναι ελληνικής καταγωγής στην συντριπτική πλειοψηφία τους.

Ο δεύτερος τρόπος είναι να αφήσουμε κατά μέρος την Ιστορία και το θυμικό για να εξετάσουμε τις συνθήκες που διαμορφώνει η σημερινή πραγματικότητα. Να λάβουμε σοβαρά υπ' όψη το τεράστιου εύρους γεωπολιτικό παιχνίδι που παίζεται στα δυτικά Βαλκάνια. Να υπολογίσουμε σωστά τους διαμορφούμενους συσχετισμούς και τα υπαρκτά -αρεστά ή μη σε μας- δεδομένα. Όπως, λόγου χάρη, ότι ένα μεγάλο ποσοστό κατοίκων τής γείτονος χώρας όχι μόνο είναι αλβανικής καταγωγής αλλά έχει και τόσο μεγάλη επιρροή ώστε προ μηνός τα αλβανικά αναγορεύτηκαν σε δεύτερη επίσημη γλώσσα αυτής της χώρας. Ή το γεγονός ότι η δύση επιθυμεί διακαώς την ένταξη της ΠΓΔΜ κατά πρώτον στην Βορειοατλαντική Συμμαχία και κατά δεύτερον στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σκόπια, στρατόπεδο Κρίβολακ, Αύγουστος 2017: Κοινή στρατιωτική άσκηση ΠΓΔΜ-ΗΠΑ.

Είναι σαφές πως η απόφαση για το πώς θα προσεγγίσουμε το εν λόγω θέμα δεν είναι εύκολη. Αν επιλέξουμε τον πρώτο τρόπο, κινδυνεύουμε να αποδειχτούμε αιθεροβάμονες. Αν επιλέξουμε τον δεύτερο, κινδυνεύουμε να χαρακτηριστούμε ως εθνοπροδότες. Βέβαια, αυτά τα σχήματα είναι πολύ αόριστα και δεν θα έπρεπε να μας απασχολούν αλλά, όπως και να το κάνουμε, είναι υπαρκτά και η επίκλησή τους τορπιλλίζει κάθε καλή διάθεση για καλοπροαίρετη συζήτηση. Συνεπώς, για την οικονομία τού λόγου, προτιμώ να αποφύγουμε την ευθεία τοποθέτηση και να περιοριστούμε στην διατύπωση ορισμένων ερωτημάτων:

(α) Με δεδομένο τον κίνδυνο η ΠΓΔΜ να μετατραπεί προϊόντος του χρόνου σε δορυφόρο τής Αλβανίας (πολύ δε περισσότερο αν σκεφτεί κανείς ότι η μικρή αυτή χώρα είναι σφήνα ανάμεσα στην Αλβανία και το αλβανοκρατούμενο Κόσσοβο), μήπως είναι προς το συμφέρον μας να μη την έχουμε ως εχθρό μας; Με άλλα λόγια, μήπως πρέπει να φροντίσουμε να μη ψάχνει αλλού για συμμάχους;

(β) Μήπως είναι υπερεκτιμημένη η άποψη πως, αν η ΠΓΔΜ ενταχθεί στο ΝΑΤΟ (με οποιοδήποτε όνομα), οι μεταξύ μας διαφορές θα διευθετηθούν ή, έστω, η αντιπαλότητα θα αμβλυνθεί; Αν η ένταξη στο ΝΑΤΟ έχει τέτοια ωφέλιμη παρενέργεια, γιατί δεν την βλέπουμε ούτε για δείγμα στις σχέσεις μας με την Τουρκία;

(γ) Μετά την περυσινή ένταξη του Μαυροβουνίου στο ΝΑΤΟ, η μόνη χώρα των δυτικών Βαλκανίων που δεν ανήκει στην Βορειοατλαντική Συμμαχία είναι η ΠΓΔΜ (το Κόσσοβο έχει ακόμη πρόβλημα αναγνώρισης ως χώρα αλλά ουδείς αμφισβητεί ότι πρόκειται για προτεκτοράτο των ΗΠΑ). Κατά πόσο πιστεύουμε ότι η ένταξη και της ΠΓΔΜ θα προαγάγει τα ελληνικά συμφέροντα στην ευρύτερη περιοχή και όχι τα πολιτειακά;

(δ) Ακόμη κι αν δεχτούμε ότι το συμφέρον τής χώρας μας επιβάλλει την εναντίωσή μας στα σχέδια των ΗΠΑ, του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης και με δεδομένο, βέβαια, ότι είμαστε και σύμμαχοι των ΗΠΑ και μέλη τού ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχουμε σοβαρό τρόπο να στηρίξουμε αυτή την εναντίωση εκ των ένδον, ώστε να μη καταντήσουμε "ποντίκι που βρυχάται" και να μη βρεθούμε "λακτίζοντες προς κέντρα οξέα";


Οι απαντήσεις σε όλα τα παραπάνω ερωτήματα είναι οδυνηρές αλλά, δυστυχώς, αναπόφευκτες και αναγκαίες. Οποιαδήποτε προσπάθεια να αποφύγουμε την βάσανό τους, ξεστρατίζει την κουβέντα και μας παρασέρνει σε ανοησίες και σε πομφόλυγες του τύπου "η Μακεδονία είναι ελληνική" ή, ακόμη χειρότερα, "η Μακεδονία είναι μία και είναι ελληνική", σύνθημα το οποίο υποκρύπτει εδαφικές βλέψεις εις βάρος και της Βουλγαρίας και της Αλβανίας, την ώρα μάλιστα που ζητάμε επιτακτικά από την ΠΓΔΜ να αποκηρύξει επίσημα τέτοιες βλέψεις εις βάρος τής χώρας μας.

Φοβάμαι ότι το όνομα της ΠΓΔΜ δεν είναι απλώς το μικρότερο προβλημα σε όλο αυτό το θέμα αλλά δεν είναι καν πρόβλημα. Η εκτίμησή μου είναι ότι, όπως η Λευκορωσία δεν υπήρξε ποτέ απειλή για την Ρωσσία, μια Άνω ή Νέα ή Δώθε Μακεδονία επ' ουδενί συνιστά απειλή είτε για την ελληνική Μακεδονία είτε για την Μακεδονία τού Πιρίν. Το πρόβλημα (κατά την άποψή μου πάντα) βρίσκεται στο ότι η εκκρεμότητα με την ΠΓΔΜ συνιστά την προτελευταία πράξη τού δράματος που άρχισε να παίζεται το 1991 με τον γενικό τίτλο "διάλυση της Γιουγκοσλαβίας".

Μέσα σ' αυτές τις τρεις δεκαετίες, τα Βαλκάνια μετασχηματίστηκαν σε προκεχωρημένο φυλάκιο των ΗΠΑ απέναντι στον μεγάλο τους αντίπαλο που λέγεται Ρωσσία. Η ένταξη της ΠΓΔΜ με οποιοδήποτε όνομα (κι ας επιμένουν πολλοί ότι "το όνομά μας είναι η ψυχή μας", λες και ο Ανάργυρος χάνει την ψυχή του όταν γίνεται Αργύρης) στην Βορειοατλαντική Συμμαχία θα συνεχίσει αυτή την διαδικασία μετατροπής μιας εξαιρετικά νευραλγικής περιοχής σε αυλή τής Ουάσιγκτον. Η ολοκλήρωση θα έρθει σύντομα, με την τελευταία πράξη: την ένταξη και της Σερβίας.

Χάρτης ισχύος των 167 στρατιωτικών βάσεων των ΗΠΑ σε όλο τον κόσμο.

Και τώρα που -με πολύ κόπο, είναι αλήθεια- απέφυγα να πάρω ευθεία θέση και γλίτωσα την ρετσινιά είτε του αιθεροβάμονα είτε του εθνοπροδότη, ας κλείσω τούτο το σημείωμα με ακόμη ένα ερώτημα προς όσους θεωρούν εαυτούς περισσότερο πατριώτες από κάποιους άλλους:  Πιστεύετε πως όλα τα ερωτήματα που αναφέραμε πιο πάνω λύνονται με συλλαλητήρια;

20 Φεβρουαρίου 2018

Ένα καρβέλι ψωμί την εβδομάδα

"Οι μισθοί της εργασίας -λέει ο Τζ. Στ. Μιλλ- δεν έχουν παραγωγική δύναμη, είναι η τιμή τής παραγωγικής δύναμης. Όπως η τιμή των ίδιων των μηχανών έτσι και οι μισθοί τής εργασίαςδε συντελούν καθόλου στην παραγωγή των εμπορευμάτων που γίνεται από την ίδια την εργασία. Αν ήταν δυνατόν η εργασία να αποχτιέται χωρίς να αγοράζεται, τότε θάταν περιττοί οι μισθοί τής εργασίας". Αν όμως οι εργάτες θα μπορούσαν να ζουν με αέρα, δε θάταν δυνατό ν' αγοραστούν με καμιά τιμή. Επομένως, το μη-κόστος τους αποτελεί όριο με τη μαθηματική έννοια της λέξης, δηλ. όριο που ποτέ δε μπορεί να το φτάσει κανείς, μα που πάντα μπορεί να το πλησιάζει. Μόνιμη τάση του κεφαλαίου είναι να υποβιβάσει τους εργάτες ίσαμε αυτό το μηδενιστικό επίπεδο.

Ο συγγραφέας του "Essay on Trade and Commerce", ένας συγγραφέας του 18ου αιώνα που τον έχω αναφέρει συχνά, προδίνει μονάχα το πιο ενδόμυχο μυστικό τού αγγλικού κεφαλαίου, όταν κηρύχνει πως ιστορικό ζωτικό καθήκον τής Αγγλίας είναι να κατεβάσει τον αγγλικό μισθό εργασίας στο γαλλικό και ολλανδικό επίπεδο. Ανάμεσα στ' άλλα λέει με αφέλεια: "Αν όμως οι φτωχοί μας (πρόκειται για τεχνική έκφραση που εννοεί τους εργάτες) θέλουν να ζουν στην πολυτέλεια... πρέπει φυσικά η εργασία τους νάναι ακριβή... Φτάνει μόνο να ρίξουμε μια ματιά στον τρομαχτικό σωρό των περιττών πραγμάτων (heap of superfluties) που καταναλώνουν οι εργάτες μας της μανουφακτούρας όπως λ.χ. το ρακί, το τζιν, το τσάι, τη ζάχαρη, τα φρούτα που έρχονται από το εξωτερικό, τη δυνατή μπύρα, τα σταμπάτα υφάσματα, τον ταμπάκο, τον καπνό κλπ".

Ο συγγραφέας παραθέτει ένα απόσπασμα από το σύγγραμμα ενός εργοστασιάρχη τού Νορθχαμπτονσηρ, που θρηνεί λοξοκοιτάζοντας τον ουρανό: "Στη Γαλλία η εργασία είναι κατά ένα ολόκληρο τρίτο φτηνότερη απ' ότι στην Αγγλία γιατί οι γάλλοι φτωχοί εργάζονται σκληρά ενώ η τροφή και το ντύσιμό τους είναι πενιχρά, καταναλώνουν κυρίως ψωμί, καρπούς, λάχανα, ρίζες και παστό ψάρι. Κρέας τρώνε πολύ σπάνια, κι όταν το στάρι ανέβει στην τιμή, τρώνε πολύ λίγο ψωμί".

"Σ' αυτά -συνεχίζει ο συγγραφέας τού Essay- πρέπει να προσθέσουμε πως πίνουν νερό κι άλλα παρόμοια αδύναμα ποτά, έτσι που πράγματι ξοδεύουν καταπληχτικά λίγο χρήμα... Φυσικά είναι δύσκολο να πετύχουμε μια τέτια κατάσταση, δεν είναι όμως αδύνατο να την πετύχουμε, πράγμα που το αποδείχνει η ύπαρξή της τόσο στη Γαλλία όσο και στην Ολλανδία".

Δυο δεκαετίες αργότερα ένας αμερικανός απατεώνας, ο βαρωνοποιημένος γιάγκης Βενιαμίν Θόμψον (αλλιώς κόμης του Ράμφορντ), ακολουθούσε με μεγάλη ευχαρίστηση ενώπιον θεού και ανθρώπων την ίδια φιλανθρωπική γραμμή. Τα "Δοκίμιά" του είναι ένας οδηγός μαγειρικής με όλων των ειδών τις συνταγές για ν' αντικαταστήσει με υποκατάστατα τα συνηθισμένα ακριβότερα φαγητά των εργατών. Μια εξαιρετικά πετυχημένη συνταγή αυτού του περίεργου "φιλοσόφου" είναι η παρακάτω: "Πέντε λίβρες κριθάρι, πέντε λίβρες καλαμπόκι, 3 πένες ρέγγες, 1 πένα αλάτι, 1 πένα ξύδι, 2 πένες πιπέρι και χόρτα - σύνολο 20,75 πένες, κάνουν μια σούπα για 64 ανθρώπους, ακόμα και με βάση τις μέσες τιμές των σιτηρών, μπορεί μάλιστα το κόστος να κατέβει ως 1/4 της πένας (ούτε 3 χρυσά λεπτά) κατ' άτομο". (...)

Στα τέλη τού 18ου και στις πρώτες δεκαετίες τού 19ου αιώνα οι άγγλοι παχτωτές και μεγαλογαιοκτήμονες πέτυχαν το απόλυτο κατώτατο μεροκάματο, πληρώνοντας στους μεροκαματιάρηδες της γεωργίας λιγότερα από το κατώτατο αυτό όριο με τη μορφή μεροκάματου και το υπόλοιπο με τη  μορφή ενοριακού επιδόματος. (...) Η εξεταστική επιτροπή της βουλής των λόρδων τού 1814 ρωτάει κάποιον Α. Μπένετ, μεγαλοπαχτωτή, ειρηνοδίκη, διαχειριστή φτωχοκομείου και επίσημο ρυθμιστή των μισθών: "Μήπως παρατηριέται κάποια σχέση ανάμεσα στην αξία τής ημερήσιας εργασίας και στο επίδομα που δίνει η ενορία στους εργάτες;". Απάντηση: "Μάλιστα. Οι βδομαδιάτικες απολαβές κάθε οικογένειας συμπληρώνονται πέρα από τον ονομαστικό μισθό τους, ώσπου να φτάσουν την τιμή ενός καρβελιού (βάρους 8 λιβρών και 11 ουγγιών) [σ.σ.: περίπου 4 κιλά] συν 3 πένες κατ' άτομο... Ένα τέτιο καρβέλι το θεωρούμε αρκετό για τη συντήρηση κάθε μέλους τής οικογένειας επί μια εβδομάδα. Οι 3 πένες είναι για το ρουχισμό. Κι αν ευαρεστηθεί η ενορία να δόσει η ίδια το ρουχισμό, τότε αφαιρούνται αυτές οι 3 πένες. Αυτό δεν εφαρμόζεται μόνο στο δυτικό Ουίλτσηρ, μα, όπως νομίζω, σε όλη τη χώρα".

Μαρξ και ¨Ενγκελς επεξεργάζονται το "Κομμουνιστικό Μανιφέστο" (πίνακας του Β. Πολυακόφ, 1961)

Τα παραπάνω γράφει ο Κάρολος Μαρξ στον πρώτο τόμο τού "Κεφαλαίου" του (έκδοση Σύγχρονη Εποχή, σελ. 621-623) και δεν χρειάζεται να σημειώσω πόσα χρόνια πάνε από τότε. Τα θυμήθηκα τούτες τις μέρες, καθώς διάβαζα μια έκθεση του ΕΦΚΑ με στοιχεία για την απασχόληση, σύμφωνα με τα οποία ο ένας στους τρεις εργαζόμενους στην χώρα μας δουλεύει με μερική απασχόληση, η μέση μηνιαία μικτή αμοιβή τής οποίας φτάνει τα 389,65 ευρώ (327,31 καθαρά). Αν μη τι άλλο, αυτά τα λεφτά υπερβαίνουν κατά πολύ την αξία τεσσάρων κιλών ψωμιού την εβδομάδα, οπότε μπορούμε να υποθέσουμε ότι υπάρχουν μεγάλα περιθώρια για περαιτέρω μειώσεις.

Σας αφήνω να κάνετε συγκρίσεις τού καπιταλιστικού ενοριακού επιδόματος που αναφέρει ο Μαρξ στο παραπάνω απόσπασμα και του σοσιαλιστικού επιδόματος αλληλεγγύης που καταβάλει η κυβέρνησή μας. Στο μεταξύ, εγώ θα κλείσω το σημερινό σημείωμα αντιγράφοντας μια υποσημείωση από την σελίδα 622, την οποία έχω αναφέρει κατ' επανάληψη σε παλιότερα σημειώματα:
Σήμερα προχωρήσαμε πολύ πιο πέρα χάρη στο συναγωνισμό που γίνεται στην παγκόσμια αγορά. "Αν η Κίνα -λέει ο βουλευτής Στάμπλτον τους εκλογείς του- αν η Κίνα γίνει μεγάλη βιομηχανική χώρα, δε βλέπω πώς ο εργατικός πληθυσμός τής Ευρώπης θ' αντέξει στον αγώνα, χωρίς να κατέβει ίσαμε το επίπεδο των ανταγωνιστών του" (Times, 3 του Σεπτέμβρη 1873). Όχι πια ηπειρωτικά, αλλά κινέζικα μεροκάματα, αυτός είναι τώρα ο σκοπός που επιδιώκει το αγγλικό κεφάλαιο.
---------------------------------------------------
Σημείωση: Στην αντιγραφή τήρησα πιστά την ορθογραφία του πρωτοτύπου, εκτός από την μεταγραφή σε μονοτονικό. Άλλαξα μόνο την μορφοποίηση, για να κάνω το κείμενο πιο ευκολοδιάβαστο. Φυσικά, οι υπογραμμίσεις είναι δικές μου.

17 Φεβρουαρίου 2018

Σαββατιάτικα (189) - τα φαλλικά

*** Το ντέφι κι η Αποκρηά ειν' του πούστη η χαρά. *** Από καρναβάλι πώς πάτε; *** Σκέφτεστε νά 'ρθετε στα μέρη μου, για να μάθετε τι θα πει πατρινός; *** Εγώ, πάντως, καβάντζωσα τα 57 κι ακόμα δεν το έμαθα. *** Σαμαράς: "Θα τους πάω μέχρι τέλους." *** Γαμιώντας θα τους πας, Αντώνη; *** Κοίτα μη τελειώσεις νωρίτερα και μείνουν ανικανοποίητοι. *** Σαλμάς: "Οι μάρτυρες θα βρεθούν και θα τιμωρηθούν." *** Μάριε, μετά το κρυφτό να παίξουμε πιτσικουλιές, να σε σκίσω. *** Οικονόμου: "Θα σπάσω τα χέρια του Μαξίμου, όταν πάει να τα απλώσει στη Νέα Δημοκρατία." *** Βασιλάκη, το καλσόν πρόσεξε. *** Δεν θαυμάζετε κορίτσια πώς γαμεί η ψωλή την νύχτα; *** Μικροδράκουλας: "Αυτοί οι τρεις κουκουλοφόροι που δέχθηκε η δικαιοσύνη να καταθέσουν ανώνυμα, φοβούνται ότι θα τους δολοφονήσει ο κ. Πικραμμένος ή ο κ. Σαμαράς;" *** Αθώο μου παιδί! *** Αλλά πού να ξέρεις εσύ από βρομιά... *** Και θες να κυβερνήσεις την Ελλάδα; *** Άιντε να παίξεις πεντόβολα κι άσε τα δύσκολα παιχνίδια. *** Μπένυ: "Η κυβέρνηση νόμιζε ότι θα λασπώσει πρόσωπα που την ενοχλούν. Η κοινωνία δεν «τσιμπάει»." *** Σάμπως ακούω ιαχές από διαδήλωση... *** Κά-τω τα χέ-ρια α-πό τον Βε-νι-ζέ-λο,
Βασιλάκη, δώσε χαιρετίσματα!
κά-τω τα χέ-ρια α-πό τον Βε-νι-ζέ-λο...*** Βαγγέλη, μη φοβάσαι, εσύ ειδικά είναι γνωστό ότι είσαι κοσμαγάπητος. *** Όμως, καλού-κακού, μη κάνεις καμμιά μαλακία και βγεις ποτέ από το σπίτι χωρίς μια ντουζίνα φουσκωτούς για προστασία. *** Είχαμε ψωλές σακκιά, μας ήρθανε κι απ’ τα χωριά. *** Μη μου πείτε ότι δεν εκπλαγήκατε κι εσείς με την διαγραφή τού Αντώναρου από την ΝουΔου. *** Όχι, βέβαια,από την διαγραφή καθ' εαυτήν. *** Από το ότι κάποιοι στην ΝουΔου φοβούνται ακόμα και τον Αντώναρο. *** Σοφή κίνηση, Κούλη. *** Διέγραψες τον αυτοδιαγραμμένο. *** Πώς σχολιάζετε την άποψη Κύρτσου ότι οι άδειες του Κουφοντίνα πλήττουν την οικονομία; *** Κύρτσος: "Μου τονίστηκε από γερμανούς επιχειρηματίες ότι αποφεύγουν τις επενδύσεις σε χώρες όπου δεν αισθάνονται ασφαλείς." *** Φοβούνται την Ελλάδα λόγω Κουφοντίνα, Γιώργο μου; *** Με την χώρα τους και με Αγγλία, Γαλλία, Βέλγιο κλπ, όπου βαράνε αβέρτα οι ισλαμιστές, δεν έχουν πρόβλημα; *** Θα λέτε Κουφοντίνας και θα κλαίτε, γατάκια του ISIS! *** Να μου το θυμηθείτε: αν ξαναπάρει άδεια ο Κουφοντίνας, θα παρατήσει η Φράπορτ τα αεροδρόμια και θα φύγει. *** Το μαχαίρι είν’ για τσ' οχτρούς κι η ψωλή για τους δικούς. *** Γουστάρω αδέκαστη γκαβή με ζυγαριά. *** 8 μήνες στον Μιχαλολιάκο για διέγερση σε διάπραξη εγκλημάτων, 12 μήνες στον δημοσιογράφο που αποκάλεσε εγκληματίες τους χρυσαυγήτες. *** Βρες το λάθος. *** Πορτοσάλτες: "Δεκαετίες Υπαρκτού ΠΑΣΟΚισμού που εξελίχθηκαν σε ΣΥΡΙΖΑΝΕΛισμό με άφθονη γιδίλα, δεν θα άφηναν ανεπηρέαστη και τη ΝΔ!" *** Άρη μου, η γιδίλα είναι από το μαντρί του Γιαλαφούζου, όπου βρίσκεσαι. *** Άει στον διάολο, Αδωνίτσα με γυαλιά. *** Βατίδου: "Τα παιδιά μου είναι ψηλά, πήραν από μένα." *** Ουστ, μωρή μαυρόψυχη κάργια, που θα πεις κοντό τον πρόεδρο τον μαντραπήδα. *** Άει μάθε πρώτα να καλείς
Γίδια...
 το 100 στο τηλέφωνο. *** Πήγε το χέρι στο βυζί, δέξου μουνί μαντάτα. *** Πώς σας φάνηκε ο Γκαβός, που μίλησε για σταλινικές συνωμοσίες και καθεστώς Μαδούρο; *** Τσαμπουκάς με μισόκλειστο το ένα μάτι... *** ...και μηνυσάρα στον Τσίπρα από πάνω! *** Εμένα μου έκοψε τα γόνατα, το ομολογώ. *** Τόσα χρόνια με τον Φαήλο δίπλα του... ε, κάτι έμαθε. *** Μη μιλάς, μη γελάς, θα σε μηνύσει ο Σαμαράς. *** Α ρε, μαλακία που κάναμε... *** Έναν γαμάτο μάγκα βγάλαμε πρωθύ και τον φάγαμε για να βγάλουμε μπεμπέ και, μάλιστα, αριστερό. *** Κωλόχαρτος: "Για το τριήμερο που έρχεται, διαβάστε και αποστηθίστε την μήνυση που κατέθεσε ο Σαμαράς." *** Άδωνι, εννοείς ότι ο Γκαβός είναι για τα καρναβάλια; **** Α! επειδή βαριέμαι να διαβάζω, μήπως ξέρεις αν θα γυριστεί και σε ταινία; *** Άσχημο πράμα το μουνί να ζη μες στην ορφάνια, να ψάχνει για παρηγοριά σε αγγούρια και ραπάνια. *** Αληθεύει ότι ξαναβρέθηκε κόκα σε πλοίο του Κούστα; *** Και την ξαναανακάλυψε το πλήρωμα; *** Και ξαναειδοποίησαν τις αρχές; *** Και ξαναέβγαλε ανακοίνωση η εταιρεία ότι δεν έχει ιδέα; *** Ε, αφού όλα είναι καλά, γιατί σκούζετε; *** Πιστεύετε ότι υπάρχει περίπτωση να είναι μπλεγμένος ο Κούστας; *** Ο άνθρωπος που είναι μαζί με την Μαρέβα στην διοίκηση της Endeavor; *** Ο οποίος μας εξηγούσε προχτές πώς επέστρεψε η εταιρεία του στην κερδοφορία; *** Αμάν πια με την καχυποψία σας! *** Θα φύγω, μια καλή ψωλή όπως τη θέλω νά βρω, νά 'ναι μακριά, νά 'ναι χοντρή κι ας είναι κι από μαύρο. *** Τελικά, το αεροδρόμιο θα παραμείνει "Μακεδονία" ή θα γίνει "Νίκος Γκάλης"; *** Όχι "Βασίλης Χατζηπαναγής", ρε παιδιά, είναι γλωσσοδέτης για τους τουρίστες. *** Την περίπτωση να το πούμε "Άνθιμος" την έχουμε απορρίψει; *** Α, ρε Μπουτάρη, μας βασάνισες με τις ιδέες σου. *** Μήπως να
Άμα είσαι Μπάρτσα, περνάς και από κάτω και από πάνω και από δίπλα!
άλλαζες κι εσύ όνομα στο κρασί σου και από "Μακεδονικός" να το πεις "Γιώργος Κούδας"; *** Σκέψου το, θα πέσουν τα μπαόκια με τα μούτρα. *** Σοβαρά το λέτε ότι υπάρχει μάσκα προσώπου από περιττώματα αηδονιών; *** Δηλαδή, υπάρχουν γυναίκες που αλείφουν τα μούτρα τους με κουτσουλιές; *** Και γιατί μόνο αηδονιού και όχι κότας, που είναι και σε αφθονία; *** Φοβούνται μην αρχίσουν και κακαρίζουν; *** Λες κι αν βάλουν αηδονιού, θα κελαηδάνε; *** Ας γελάμε κι ας γαμάμε για να λεν' πως δεν πεινάμε. *** Πάτε καλά, μωρέ; *** Πήρε ο Σημίτης το πλοίο να πάει στην Σύρο για κούλουμα και, μόλις τον είδατε, τον γιουχάρατε; *** Ξεχάσατε μωρέ ποιος σας έκανε αληθινούς ευρωπαίους; *** Ποιος σας έβαλε στο ευρώ; *** Βρε, αν δεν ήταν ο Σημίτης, σήμερα στις τσέπες σας θα είχατε δραχμές. *** Δεν θα ήσαν άδειες. *** Μη ακούς τον όχλο, Κώστα μου. *** Σκέψου τι έκανε του Αριστείδη και του Ιησού. *** Τώρα πείτε μου, αυτό που πιάσανε ξάδερφο του Κούλη για ακάλυπτες επιταγές, είναι τυχαίο; *** Δεν κάνει κρα ότι πρόκειται για άλλη μια στημένη σκευωρία τού Τσίπρα και των άθλιων συριζαίων; *** Μαδουρισμός παντού, ρε πούστη μου. *** Γυμνή 'σουν, σαν τα κύματα, πώς κάνου σα θυμώσου', κ' ήταν λεπίδι η πλώρη μου πού 'κοψε τον ανθό σου. *** Είδατε Μητσικώστα στην ΕΡΤ; *** Τριάντα χρόνια φρεσκάδα, το κωλόπαιδο. *** Αλήθεια, ρε συ Αντώνη, Μαδουριστάν με σάτιρα στα κρατικά μέσα και σε κανένα ιδιωτικό, γίνεται; *** Άσε με, ρε Θανάση, με το ηλεκτρονικό σου τσιγάρο. *** Καπνιστής είμαι, όχι πρεσσοσίδερο να βγάζω ατμό. *** Επι τη ευκαιρία, εκεί που εγώ λέω "πάω να κάνω ένα τσιγάρο", εσύ τι λες; *** Πάω να κάνω ένα ml; *** Να δω τώρα που απαγορεύτηκε και το ηλεκτρονικό τσιγάρο σε κλειστούς χώρους, τι θα κάνουν οι ατμιστές! *** Προτείνω να κάνουν ό,τι ακριβώς και οι καπνιστές. *** Να γράψουν την απαγόρευση στα παπάρια τους. *** Μέρκελ: "Αφήνουμε πίσω την εποχή των μνημονίων, μεγάλη πρόοδος
Ευτυχισμένα χρόνια
στην Ελλάδα." *** Ρε, την πουτάνα, επίτηδες το κάνει για να στηρίξει Αλέξη! *** Κούλη, ούτε σε όνειρο δεν σε βλέπω πρωθυπουργό. *** Βάλε ξανά την πλώρη σου στο θυμωμένο κύμα, και σκαμπανέβαζέ τηνε, κ' εγώ φυσώ σου πρύμα. *** Κορίτσια, μην αναρωτιέστε γιατί δεν σας έφερε λουλούδια τ' αη-Βαλεντίνου. *** Αναρωτηθήτε γιατί δεν του πήγατε εσείς κοκορέτσι την Τσικνοπέμπτη. *** Μάλλον έχετε μπλέξει με κάποιον χαλβά, οπότε γιορτάστε την αγάπη σας μεθαύριο, Καθαρή Δευτέρα. *** Και πάψτε να ψάχνετε τον τέλειο άντρα. *** Αν κάνετε όλες το ίδιο, θα μείνουμε όλοι στο ράφι. *** Απλώς ρωτήστε τον αν έχει ντυθεί ποτέ γυναίκα τις Αποκρηές. *** Αν απαντήσει "όχι", συνεχίστε. *** Αν απαντήσει "όχι τις Αποκρηές", ξανασκεφτείτε το. *** Άσε πούτσε την μουρμούρα κι έλα δω που 'χω φαγούρα. *** Σήμερα το ιστολόγιο θυμήθηκε μερικά από τα αμέτρητα γαμοτράγουδα που ακούγονται στον τόπο μας τούτες τις μέρες. *** Δεν ήξερα τι άλλο να κάνω για να σας βάλω στο μουντ. *** Να ρίξω κομφετί και σεπαρντίνες; *** Όσο κι αν δεν το πιστεύετε, ο νεαρός ποδηλάτης τής πρώτης φωτογραφίας είναι αυτός που βλέπετε στην τελευταία φωτογραφία με την κιθάρα, δίπλα στον Θάνο Μικρούτσικο. *** Ναι, είναι ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου! *** Σήμερα δεν θα ροκάρουμε. *** Αφού τούτο το τριήμερο θα ακούσετε και θα χορέψετε ένα κάρο μαλακίες, κάντε το με την μικρότερη δυνατή ξεφτίλα. *** Στο πλατώ, λοιπόν, το -ίσως- πιο πετυχημένο ντίσκο άλμπουμ όλων των εποχών, που κυκλοφόρησε το 1975. *** Δεν είναι άλλο από το ντεμπούτο τής Γκλόριας Γκαίυνορ, το "Never can say goodbye", κάποιο τραγούδι του οποίου έχουμε όλοι χορέψει, όσο κι αν σήμερα το αρνούμαστε επειδή σοβαρέψαμε. *** Καλό τριήμερο και καλή διασκέδαση μέχρι καταρρεύσεως σε όλους! ***

16 Φεβρουαρίου 2018

Η Σκάλα του Μιλάνου

Μάιος 1919. Κάπου στο κέντρο του Βόλου, στην πλατεία Αγίου Νικολάου και, συγκεκριμένα, στο νούμερο 174 της οδού Ερμού (αργότερα θα αλλάξει η αρίθμηση και το 174 θα γίνει 186), ο 27χρονος Στέφανος Μιλάνος ανοίγει ένα καπηλειό. Καπηλειό παναπεί ότι το μαγαζί βάζει το κρασί και ο πελάτης φέρνει μαζί του τον μεζέ που γουστάρει, από ντομάτα, φέτα κι ελιές μέχρι λακέρδα και σκουράντζο.

Ο Στέφανος κάνει το κέφι του. Όχι πως με την δουλειά δεν τρέφει την οικογένειά του αλλά έχει και την άνεση να κάθεται σε μια γωνιά και να γρατζουνάει το μπουζουκάκι του. Με τον καιρό, έβαλε το χεράκι της κι η γυναίκα του, η Σουλτάνα με το όνομα και το καπηλειό εξελίχθηκε σε ταβερνάκι. Ένα μικρό ταβερνάκι, που σιγά-σιγά έγινε στέκι των εργατών κι όσων δούλευαν πιο κάτω, στο λιμάνι. Στέκι όχι μόνο για τα φαΐ και το πιοτί μα, κυρίως, για το μπουζούκι τού Στέφανου. Ώσπου άρχισαν οι θαμώνες να ξεθαρρεύουν και κάποιοι απ' αυτούς να κουβάλανε τα βράδυα τα δικά τους οργανάκια και το ταβερνάκι να γίνεται μουσικός παράδεισος.

Σαν ήρθε η μεταξική δικτατορία, βρήκε φιρμάνι να κρεμάσουν όλα τα μαγαζιά απ' έξω μια ταμπέλα που να λέει τι είδους μαγαζί ήταν αυτό και ποιος ήταν ο ιδιοκτήτης. Έτσι, λοιπόν, στα 1936 το μαγαζί του Στέφανου βαφτίστηκε κι έγινε "Σκάλα", επειδή όποιος πέρναγε απ' αυτό μια φορά, κόλλαγε, "σκάλωνε" και ξαναρχόταν. Αυτό ήταν. Ο Βόλος είχε αποκτήσει πλέον την δική του "Σκάλα του Μιλάνου".

Η "Σκάλα του Μιλάνου" επί της οδού Ερμού. Στην πόρτα ο Νίκος Μιλάνος.

Τα χρόνια που ακολούθησαν ήταν δύσκολα. Και με την απελευθέρωση έγιναν δυσκολώτερα, λόγω της κομμουνιστικής ιδεολογίας τόσο του Μιλάνου όσο και των περισσότερων πελατών του. Το μαγαζί δέχτηκε επανειλημμένες επιδρομές ταγματασφαλιτών αλλά ο Στέφανος δεν τους έκανε την χάρη να τον πιάσουν. Έφυγε και κρυβόταν για καιρό στο Πήλιο, ώσπου να ηρεμήσουν κάπως τα πράγματα.

Όταν τέλειωσε ο εμφύλιος, τα πράγματα πήραν την σειρά τους. Στο μαγαζί άρχισαν να μπαίνουν σιγά-σιγά τα παιδιά τού Στέφανου, ο Κάρολος κι ο Νίκος (και κάπου-κάπου κι ο Στάθης, ο μικρότερος), που είχανε μάθει το μπουζούκι στα μικράτα τους από τον πατέρα τους. Όλη την ημέρα οι Μιλάνοι σερβίριζαν τους πελάτες με το χαμόγελο και την καλή τους την κουβέντα. Μα σαν έφτανε εννιά το βράδυ, τα πιάτα μαζεύονταν κι απάνω στα τραπέζια απόμεναν μόνο τα κανάτια με το κρασί, τα ποτήρια και τα τασάκια. Ήταν η ώρα που στη μέση άνοιγε χώρος, μπαίναν τρεις καρέκλες, ο Στέφανος κι οι γιοι του πιάναν τα μπουζούκια τους κι έπαιζαν ό,τι μπορούσε να φανταστεί κανείς. Δίχως παρτιτούρες και δίχως φιοριτούρες.

Από την "Σκάλα" πέρασαν πολλοί, είτε για να ακούσουν τους Μιλάνους είτε για να παίξουν μαζί τους. Ανάμεσά τους ο Βαμβακάρης, ο Γαβαλάς, ο Ζαγοραίος, ο Καλδάρας, ο Λεμονόπουλος, ο Μπιθικώτσης, ο Παγιουμτζής, ο Παπαϊωάννου, ο Τσιτσάνης... Ο τελευταίος, μιλώντας σε τοπικό δημοσιογράφο, δεν δίστασε να δηλώσει ότι "έρχομαι εδώ, στην Σκάλα του Μιλάνου, για ν' ακούσω πόσο όμορφα παίζονται τα λαϊκά τραγούδια". Ο Τσιτσάνης είχε δίκιο γιατί οι Μιλάνοι παίζανε με την ψυχή τους, το όργανο γινόταν η προέκταση του χεριού τους κι ο ήχος του συνταίριαζε με την ανάσα τους, σάμπως το μπουζούκι να ήταν συστατικό τής ύπαρξής τους.

Αξίζει τον κόπο να κάνουμε εδώ μια παρένθεση. Ο Στάθης βαφτίστηκε το 1947, σε ηλικία έξι ετών. Βαφτίστηκε μεγάλος, μιας κι ως τότε ο νονός του βρισκόταν πρώτα στο βουνό και μετά στις εξορίες. Στα βαφτίσια του διασκέδασε τους καλεσμένους παίζοντας μπουζούκι ο ίδιος. Κλείνουμε την παρένθεση και συνεχίζουμε.

Εδώ, πριν τον πόλεμο, ήρθε κι ένας δεκαπεντάχρονος πιτσιρικάς για να μάθει μπουζούκι, ένα προσφυγόπουλο από την Πόλη, ο Γιώργος, ο γιος του Στέφανου του Μητσάκη, του ψαρά από την Άφυσσο. Σαν ήρθε ο καιρός, ο Μιλάνος έδωσε του μικρού Μητσάκη 150 δραχμές για να αγοράσει το δικό του μπουζούκι. Ο Γιωργάκης δίστασε. "Δανεικά στα δίνω, μικρέ", είπε σοβαρά ο ταβερνιάρης. Και για να δείξει στον μικρό ότι εννοούσε αυτό που έλεγε, πήγε στον μαυροπίνακα που είχε στον τοίχο για να γράφει τα χρωστούμενα των πελατών, πήρε την κιμωλία κι έγραψε καθαρά "Γιώργος Μητσάκης 150". Εννοείται ότι μετά τό 'σβησε.

Ο μικρός πήρε το μπουζούκι και λίγο αργότερα την κοπάνησε για Θεσσαλονίκη, κρυφά από τον πατέρα του που ήθελε να τον κάνει ψαρά. Έγινε μεγάλος και τρανός μα ούτε ξαναπάτησε το πόδι του στην "Σκάλα" ούτε μίλησε ποτέ γι' αυτή. Ο Μιλάνος καπρίτσωσε. Πήγε στον μαυροπίνακα, έγραψε με την κιμωλία πάνω-πάνω "Αχάριστος κόσμος" κι από κάτω "Γιωρ. Μητσάκης, μπουζουκτσής Αθηνών: 150". Το όνομα του κακοπληρωτή Γιώργου Μητσάκη θα έμενε στον μαυροπίνακα ίσαμε το 1965. Θα έμενε για πάντα εκεί αλλά τότε σε μια συνέντευξή του ο Μητσάκης έσωσε και δήλωσε ότι "μπουζούκι μού έμαθε ο γερο-Στέφανος Μιλάνος στον Βόλο", οπότε ο Μιλάνος  είπε χαλάλι, του έδωσε άφεση και τον έσβησε.

Οι Μιλάνοι δεν είχαν καλή σχέση με τα λεφτά. Δεν τα λιμπίστηκαν ποτέ. Γι' αυτό και ποτέ δεν πήγαν σε άλλο μέρος για να παίξουν, εκτός από τον Κάρολο, που στο φανταρηλίκι του έπαιξε σε κάποια μαγαζιά της Λάρισας και της Καρδίτσας. Το παίξιμό τους έγινε θρυλικό επειδή έπαιζαν τα πάντα από μνήμης, πράγμα που τους οδηγούσε αναπόφευκτα σε εντυπωσιακούς αυτοσχεδιασμούς και ανεπανάληπτα σολαρίσματα.

Σκάλα του Μιλάνου, 22/12/1959. Ο Στέφανος Μιλάνος με τους τρεις γιους του. Με το καπέλλο, ο ηθοποιός
Πέτρος Γιαννακός (Κοκοβιός). Πίσω, ο μαυροπίνακας με το όνομα του Μητσάκη πρώτο-πρώτο.

Το 1970, ο Στέφανος Μιλάνος φεύγει από την ζωή σε ηλικία 78 ετών. Η "Σκάλα" μένει στα χέρια τού Κάρολου και του Νίκου. Στις 29 Νοεμβρίου 1978, το ταβερνάκι μετακομίζει σε έναν κάπως μεγαλύτερο χώρο, στην οδό Ιωλκού αριθμός 83, κρατώντας πιστά την ίδια σειρά: κάθε βράδυ στις εννιά, ο Κάρολος με τον Νίκο και τον Στέφανο τζούνιορ έπιαναν τα μπουζούκια τους. Σκέτα, όπως πάντα, δίχως ενισχυτές και μεγάφωνα.

Στις 4 Ιουνίου 2004, οι φίλοι των Μιλάνων διοργανώνουν προς τιμή τους μια συναυλία στον Βόλο. Την παρουσιάζει ο Πάνος Γεραμάνης και συμμετέχουν οι Kώστας Καλαφάτης, Δημήτρης Κοντογιάννης, Χρήστος Μητρέντζης, Γιώργος Ξηντάρης, Νίκος Παπάζογλου, Τόλης Χάρμας κ.α. Δυο χρόνια μετά, στις 20 Απριλίου 2006 (ημέρες Πασχαλιάς), ο Νίκος φεύγει για να συναντήσει τον πατέρα του. Το φευγιό του σημαίνει και το τέλος τής "Σκάλας", μετά από 87 χρόνια ζωής. Την επόμενη χρονιά, στις 4 Μαΐου 2007 (πάλι ημέρες Πασχαλιάς), θα φύγει και ο Κάρολος, κλείνοντας οριστικά μια από τις πολλές όμορφες σελίδες της λαϊκής μουσικής μας ιστορίας.

15 Φεβρουαρίου 2018

Γνώση ή τσίκλα;

Οι αναγνώστες αυτού του ιστολογίου γνωρίζουν ότι αποφεύγω να σχολιάζω τα σχόλιά τους, εκτός αν απευθύνονται σε μένα προσωπικά. Σήμερα, όμως, θα παρασπονδήσω, καθώς ολόκληρο το κείμενο που ακολουθεί, γράφεται με αφορμή τέτοια σχόλια.

Το τακτικό σατιρικό κείμενο του Σαββάτου 3/2/2018 ("Σαββατιάτικα (187) - του Μεγαλέξαντρου") και με αφορμή το όνομα της γείτονος χώρας, εξελίχθηκε σε πεδίο ανταλλαγής απόψεων πάσης φύσεως. Κάποια από αυτά τα σχόλια είχαν σαφή και ρητά δηλωμένη αντικομμουνιστική τοποθέτηση αλλά δεν δίστασα καθόλου να εκπλήξω τον συντάκτη τους εγκρίνοντας την δημοσίευσή τους, παρ' ότι ως συμπαθών τον κομμουνισμό (άρα σταλίνας, αντιδημοκράτης, εχθρός τής ελευθερίας του λόγου κλπ κλπ) θα ήταν λογικώτερο να τα είχα απορρίψει.

Η ένστασή μου έχει να κάνει με την "σοβαρότητα" την οποία προσπαθεί ο σχολιαστής να ντύσει την αντικομμουνιστική του τοποθέτηση. Έτσι, σε ένα από τα σχόλιά του γράφει:
Προς υποστήριξη της θέσης μου περί καταπίεσης, ανελευθερίας, τρόμου κτλ. του κομμουνισμού, παραθέτω ΕΛΑΧΙΣΤΗ βιβλιογραφία, μήπως και πείσω κάποιους ότι πηγή δεν είναι μόνο το φεστιβάλ ....ΚΝΕ Οδηγητή ! Πάμε: ... [αραδιάζει μια σειρά βιβλία].
Προκαλώ τον σχολιογράφο να βάλει όχι όλα, μόνο δυο-τρία απ' αυτά τα βιβλία δίπλα-δίπλα, να τα φωτογραφήσει και να μου στείλει την φωτογραφία ή να την δημοσιεύσει εδώ. Τον προκαλώ ευθέως, υποστηρίζοντας ότι όχι απλώς δεν έχει διαβάσει έστω ένα απ' αυτά αλλά ούτε καν έχει δει τα εξώφυλλά τους! Πού τα βρήκε και τα αράδιασε; Ελάτε καλέ! Βρήκε μια σαχλή δημοσίευση με "αποφθέγματα" από διάφορα βιβλία αντικομμουνιστικού περιεχομένου και τα αντέγραψε. Πιθανώς να την βρήκε πρόσφατα, στο γνωστό φασιστικό ιστολόγιο "Αντιπληροφόρηση", όπου ανέβηκε στις 11/1/2018 με τίτλο "Αγάπη μόνο... το μίσος της κοκκίνης (σ.σ.:!) ιδεολογίας". Το ίδιο κείμενο το βρίσκουμε και σε πολλές ξένες ιστοσελίδες, με τον πιασάρικο τίτλο "The communists as they really are".

Ιστολόγιο "antipliroforisi". Εμπεριστατωμένη γνώση με το τσουβάλι.

Πάμε να ρίξουμε μια ματιά στο "εμπεριστατωμένο" περιεχόμενο αυτής της δημοσίευσης. Ας διαλέξουμε ένα απόσπασμα από τόσα και τόσα, να δούμε τι λέει ο... Λένιν:
"Καταστρέφοντας την αγροτική οικονομία και οδηγώντας τον αγρότη από τη χώρα στην πόλη, ο λιμός δημιουργεί ένα προλεταριάτο ... Επιπλέον, ο λιμός μπορεί και πρέπει να είναι προοδευτικός παράγοντας όχι μόνο οικονομικά. Θα αναγκάσει τον αγρότη να προβληματιστεί για τις βάσεις του καπιταλιστικού συστήματος, να κατεδαφίσει την πίστη στον τσάρο και το τσαρισμό και κατά συνέπεια να κάνει ευκολότερα τη νίκη της επανάστασης ... Ψυχολογικά όλα αυτές οι συζητήσεις για τη διατροφή των πεινασμένων και ούτω καθεξής αντανακλά το συνηθισμένο ζαχαρωμένο συναισθηματισμό της εγχώριας ιντελιγκέντσιας (διανοούμενων)" - Β. Ι. Λένιν
Ως πειστήριο της "επιστημονικότητάς" του, ο αρθρογράφος παραθέτει και το βιβλίο όπου βρήκε την παραπάνω αποστροφή του Λένιν: Michael Ellman, The Role of Leadership Perceptions and of Intent in the Soviet Famine of 1931-1934, Μελέτες Ευρώπης-Ασίας, Σεπτέμβριος 2005, σελ. 823. Επειδή μάλλον δεν το έχει διαβάσει, του δίνω εγώ τον σύνδεσμο, να πάει να το βρει, να ξεστραβωθεί και να μου υποδείξει πού διάβολο βρίσκεται το συγκεκριμένο απόσπασμα. Δεκαοχτώ σελιδούλες είναι όλο κι όλο, δεν θα κουραστεί ιδιαίτερα. Εγώ έψαξα 55 τόμους με τα Άπαντα του θείου Βλαδίμηρου και δεν παραπονιέμαι, παρ' ότι δεν βρήκα τίποτε.

Όμως, ο σχολιογράφος δεν περιορίστηκε σε αυτή την μικρή επίδειξη γνώσεων. Συνέχισε να ξεδιπλώνει την "βαθειά θεωρητική του κατάρτιση" σε επόμενο σχόλιο, αρχίζοντας με το απειλητικό "Αλλά δεν τελειώσαμε" και συνεχίζοντας με μια λίστα άλλων εφτά βιβλίων, τα οποία πολύ θα ήθελα να μου τα φωτογραφήσει επίσης, επειδή τον ξαναπροκαλώ ισχυριζόμενος πως ούτε αράδα έχει διαβάσει από δαύτα ούτε τι χρώμα εξώφυλλο έχουν γνωρίζει. Από την ίδια δημοσίευση τα πήρε κι αυτά.

Πιο κάτω, στο ίδιο σχόλιο, ο σχολιογράφος "δίνει τα ρέστα του" κολλώντας μας στον τοίχο:
Παραθέτω επίσης, εύκολα ελεγχόμενη, άποψη του "μεγάλου" Eric Hobsbawm (Βρετανός κομμουνιστής ιστορικός)
-Ερώτηση: Το 1934, εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν στο σοβιετικό πείραμα. Αν το γνωρίζατε αυτό, θα κάνατε κάτι διαφορετικό εκείνη την εποχή; Στην δέσμευσή σας να είστε κομμουνιστής;
Απάντηση: ... Μάλλον όχι ...
Ερ: Αυτό σημαίνει ότι αυτό για να δημιουργηθεί πραγματικά το ακτινοβόλο αύριο, η απώλεια 15, 20 εκατομμυρίων ανθρώπων ίσως ήταν δικαιολογημένη;
Α: Ναι.
(Times Literary Supplement, 28 Οκτωβρίου 1994)
Όντως, "εύκολα ελεγχόμενη άποψη". Αηδιαστικά εύκολα μάλιστα! Όμως, τον προκαλώ για τρίτη φορά: ούτε αυτό το έχει διαβάσει! Κι αυτό αντιγραφή από φασιστοσελίδα το έχει κάνει, γι' αυτό τα κοψίματα και τα ραψίματα έχουν γίνει με άψογο γκαιμπελσικό τρόπο ώστε να βγαίνει το ποθούμενο συμπέρασμα. Δυστυχώς, ο ιστότοπος του TLS είναι συνδρομητικός αλλά μπορεί να διαβάσει ολόκληρο το σχετικό απόσπασμα από την συνέντευξη που παραχώρησε ο Χόμπσμπαουμ στον Μάικλ Ιγκνάτιεφ εδώ. Κι επειδή φοβάμαι ότι τα αγγλικά του δεν είναι πολύ καλά, θα του το μεταφράσω εγώ και θα περιμένω να "δώσει τα ρέστα του" μετά. Αν, βεβαίως, διαθέτει τον στοιχειώδη νου να καταλάβει την διαφορά του ατόφιου που δημοσιεύω από τα ρετάλια που εκείνος κοινοποιεί:
Ο Ιγκνάτιεφ ρωτά τον Χόμπσμπαουμ πώς δικαιολογεί την πολύχρονη ένταξή του στο κομμουνιστικό κόμμα.
Χ.: Δεν είχες επιλογή. Καταλαβαίνετε, ή θα υπήρχε μέλλον ή δεν θα υπήρχε μέλλον και αυτό [το κομμουνιστικό κόμμα] ήταν το μόνο που πρόσφερε ένα αποδεκτό μέλλον.
Ι.: Το 1934, εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν στο σοβιετικό πείραμα. Αν το είχατε μάθει αυτό, θα είχε κάποια διαφορά για σας τότε; Στην δέσμευσή σας; Στο να είσαστε κομμουνιστής;
Χ.: Αυτό είναι το είδος της ακαδημαϊκής ερώτησης στην οποία η απάντηση απλά δεν είναι δυνατή... Αν ήθελα να σας δώσω μια αναδρομική απάντηση, που δεν είναι η απάντηση ενός ιστορικού, θα έλεγα «πιθανώς όχι».
Ι.: Γιατί;
Χ.: Επειδή σε μια περίοδο κατά την οποία, όπως μπορείτε να φανταστείτε, η μαζική δολοφονία και η μαζική ταλαιπωρία είναι απολύτως παγκόσμια φαινόμενα, η πιθανότητα να γεννηθεί ένας καινούργιος κόσμος μέσα από μια μεγάλη ταλαιπωρία θα άξιζε να υποστηριχθεί. Τώρα το θέμα είναι, κοιτώντας πίσω ως ιστορικός, θα έλεγα ότι οι θυσίες που έκανε ο ρωσσικός λαός είχαν πιθανώς μόνο οριακή αξία. Οι θυσίες ήταν τεράστιες. Ήσαν υπερβολικές σχεδόν για κάθε πρότυπο και υπερβολικά μεγάλες. Αλλά τώρα κοιτάζω πίσω και το λέω αυτό, διότι αποδεικνύεται ότι η Σοβιετική Ένωση δεν ήταν η αρχή της παγκόσμιας επανάστασης. Αν αυτό είχε συμβεί [αν είχε γίνει η παγκόσμια επανάσταση], δεν είμαι σίγουρος [ποια θέση θα έπαιρνα].
Ι.: Αυτό μας οδηγεί στο να πούμε πως αν είχε δημιουργηθεί πράγματι αυτό το λαμπρό αύριο, η απώλεια δεκαπέντε, είκοσι εκατομμυρίων ανθρώπων θα ήταν δικαιολογημένη;
Χ.: Ναι.
Έρικ Τζον Έρνεστ Χόμπσμπαουμ (1917-2012)

Συμπέρασμα; Σε τούτο το ιστολόγιο έχουμε αποδείξει κατ' επανάληψη και εξακολουθούμε να το αποδεικνύουμε καθημερινά ότι οι πηγές γνώσης μας πάνε πολύ μακρύτερα από τα φεστιβάλ ΚΝΕ-Οδηγητή. Και, βέβαια, σ' αυτές δεν περιλαμβάνονται ούτε τα βιβλία τού Πλεύρη ούτε οι διάφοροι φασιστικοί ιστότοποι ούτε εφημερίδες σαν το "Μακελειό", μιας και όλα αυτά κάθε άλλο παρά γνώση περιέχουν. 

Εν κατακλείδι, επειδή σ' αυτό το ιστολόγιο υπάρχει μπροστά-μπροστά το ρήμα cogito, δεν πρέπει να προσέχει μόνον ο ιστολόγος τι γράφει. Πρέπει να προσέχουν και οι σχολιαστές. Δυστυχώς ή ευτυχώς, τούτη η γωνιά δεν συνιστά εύφορο έδαφος για όσους έχουν μάθει να μασάνε τσίκλα.

14 Φεβρουαρίου 2018

Φάρμακα και φαρμάκια

Για να μη πάνε στράφι μερικές από τις σχετικές με τα προηγούμενα κείμενα σημειώσεις μου, επιτρέψτε μου σήμερα να παραθέσω επί τροχάδην ορισμένες απ' αυτές, κλείνοντας το θέμα που άνοιξα προχτές λόγω Novartis. Επέλεξα αποσπάσματα από κείμενα τα οποία βρίσκονται στο διαδίκτυο, ώστε να μπορεί ο αναγνώστης να ελέγξει την αυθεντικότητά τους (οι τίτλοι δικοί μου):

- Εμπόδια στα γενόσημα
Πρόστιμα ύψους 146 εκατομμυρίων ευρώ έχει επιβάλλει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε ευρωπαϊκές φαρμακοβιομηχανίες που παρεμποδίζουν την κυκλοφορία γενόσημων φαρμάκων στην εσωτερική αγορά, στο πλαίσιο του "pay-for-delay". Σύμφωνα με την πρακτική "pay-for-delay", οι μεγάλες φαρμακοβιομηχανίες πληρώνουν -κάτω από το τραπέζι- τις μικρότερες, με σκοπό να εξασφαλίσουν την καθυστέρηση της παραγωγής και κυκλοφορίας γενόσημων, και κατ' επέκταση φθηνότερων, φαρμάκων. Το αποτέλεσμα είναι ότι όλες οι φαρμακοβιομηχανίες έχουν όφελος (οι μεγάλες γιατί εξακολουθούν να πουλούν τα ακριβά φάρμακά τους και οι μικρές γιατί λαμβάνουν χρήματα από τις μεγαλύτερες για να καθυστερήσουν την παραγωγή γενοσήμων), ενώ οι καταναλωτές (κράτη, ασφαλιστικά ταμεία, ασθενείς) ζημιώνονται. (...) Η Επιτροπή έχει επιβάλει πρόστιμο ύψους 93,8 εκατ. ευρώ στη δανική φαρμακευτική εταιρεία Lundbeck και πρόστιμα συνολικού ύψους 52,2 εκατ. ευρώ στους παραγωγούς γενόσημων φαρμάκων Alpharma (τώρα τμήμα της Zoetis), Merck KGaA/Generics UK (η Generics UK είναι τώρα τμήμα της Μylan), Arrow (τώρα τμήμα της Αctavis) και Ranbaxy. Οι εταιρείες αυτές διαπιστώθηκε ότι παρέβησαν την ευρωπαϊκή συνθήκη καθυστερώντας την είσοδο στην αγορά γενόσημης κιταλοπράμης μέσω αυτών των συμφωνιών. (*) [medical.gr, 6/9/2013]
 

- Σκάνδαλο Glaxo
Η βρετανική φαρμακοβιομηχανία GlaxoSmithKline καλείται να πληρώσει πρόστιμο-ρεκόρ ύψους 3 δισ. δολαρίων για να θέσει τέλος στη δίωξή της από τις αμερικανικές δικαστικές αρχές για απάτη, που περιλαμβάνει παράνομη προώθηση φαρμάκων και ψευδείς δηλώσεις. Ο γίγαντας της φαρμακοβιομηχανίας κατηγορήθηκε για "παράνομη προώθηση ορισμένων φαρμάκων, για μη αποκάλυψη ορισμένων δεδομένων που συνδέονται με την ασφάλεια των φαρμάκων και για ψευδείς δηλώσεις ως προς την τιμή τους", ανακοίνωσαν τη Δευτέρα τα υπουργεία Δικαιοσύνης και Υγείας των Ηνωμένων Πολιτειών κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου. [Το Βήμα, 3/7/2012]

- Το καρτέλ των βιταμινών
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέβαλε πρόστιμα 855,22 εκατομμυρίων ευρώ σε οκτώ φαρμακοβιομηχανίες, κατηγορώντας τις ότι σχημάτισαν παρανόμως καρτέλ για να καθορίζουν τις τιμές των βιταμινών. Τα μεγαλύτερα πρόστιμα καλούνται να πληρώσουν η ελβετική Roche και η γερμανική BASF - 462 και 296 εκατομμύρια ευρώ αντίστοιχα. Και οι οκτώ φαρμακοβιομηχανίες κατηγορούνται ότι συμφώνησαν να καθορίζουν από κοινού τις τιμές των βιταμινών, με στόχο να αυξήσουν παράνομα τα κέρδη τους. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το καρτέλ των φαρμακοβιομηχανιών λειτουργούσε από τον Σεπτέμβριο του 1989 έως τον Φεβρουάριο του 1999. [Ναυτεμπορική, 21/11/2001]

- Πρόστιμα, πρόστιμα, πρόστιμα
Το 2005, η Serono συμφώνησε να πληρώσει 704 εκατ. για την εκτός ενδείξεων προώθηση του Serostim. Δύο χρόνια αργότερα, οι Purdue Pharma και Bristol-Myers Squibb συμμάζεψαν τα ασυμμάζευτα με 1,15 δισ. δολ. Μέχρι το 2009, τα πρόστιμα έφθασαν στα ύψη, με τη Pfizer και τη Lilly να κληθούν να πληρώσουν μαζί 3,7 δισ. δολ.! (...) Στα τέλη του 2011, η Merck έκλεισε την υπόθεση του Vioxx με πρόστιμο 950 εκατ. (πολλοί λένε "και πάλι καλά"). Λίγο αργότερα, η Abbott Laboratories "έκλεισε" με 1,6 δισ. δολ. την υπόθεση Depakote. (...) Μόλις πριν από λίγες ημέρες, η βρετανική GSK κλήθηκε να καταβάλει πρόστιμο μαμούθ ύψους 3 δισ. δολ. για τις πρακτικές που ακολούθησε στην προώθηση των φαρμάκων της, που αφορούν τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα Wellbutrin και Paxil. (...) Η Johnson & Johnson κυκλοφορεί ότι είναι κοντά να πληρώσει πρόστιμο από 1,6 έως και 2,2 δισ. δολ. για αντιδεοντολογική συμπεριφορά στην προώθηση του αντιψυχωσικού φαρμάκου Risperdal, καθώς και σε άλλες, μικρότερης σημασίας, υποθέσεις. Η Amgen λέγεται ότι αναμένεται να πληρώσει περίπου 780 εκατ. δολ. για "αντιδεοντολογική" συμπεριφορά όσον αφορά στην προώθηση των αντιαναιμικών φαρμάκων της. (...) Η Novartis πλήρωσε 422,5 εκατ. για το φάρμακο Trileptal το 2010, η Cephalon δέχθηκε να πληρώσει 425 εκατ., η Schering-Plough 435 εκατ., η AstraZeneca 355 εκατ. για το Zoladex, η Forest Laboratories 313 εκατ. και η Elan 203 εκατ. [insuranceworld.gr, 19/11/2012]

- Μόλυνση στον Ρήνο...
Την 1η Νοεμβρίου (ενν.: 1986), περίπου 30 τόννοι υδραργύρου και φυτοφαρμάκων χύνονται στον Ρήνο, μετά από φωτιά που ξέσκασε σε αποθήκη της Sandoz. Αρκετές μέρες αργότερα, η Ciba-Geigy, άλλος ελβετικός χημικός γίγαντας, παραδέχτηκε ότι έρριξε κατά λάθος στον Ρήνο 900 λίβρες φυτοφαρμάκων, λίγες μόλις ώρες πριν την φωτιά στις αποθήκες τής Sandoz. [The New York Times, 15/2/1987]

- ...μόλυνση και στο Νιου Τζέρσεϋ
Η Ciba-Geigy θα πληρώσει 20 εκατ. δολλάρια σε χιλιάδες κατοίκους της περιοχής Oak Ridge του Toms River του Νιου Τζέρσεϋ, οι οποίοι ισχυρίζονται ότι το χημικό εργοστάσιο της εταιρείας απελευθέρωσε στο έδαφος ρύπους που μείωσαν την αξία των κατοικιών στην περιοχή. Η αγωγή αποζημίωσης για τοξικά απόβλητα επιδικάστηκε μετά από σχεδόν μια δεκαετία δικαστικών διενέξεων. Η Ciba-Geigy παρήγαγε βιομηχανική βαφή και ρητίνη στο εργοστάσιο του Toms River από το 1952 έως το 1996. Το 1983, η Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος κατέγραψε υψηλά επίπεδα καρκινογόνων χημικών ουσιών σε μια έκταση 1.350 στρεμμάτων, ιδιοκτησίας τής εταιρείας. Δέκα χρόνια αργότερα, δύο στελέχη της Ciba δήλωσαν ένοχοι για την παράνομη απόρριψη ρύπων σε χώρους υγειονομικής ταφής στην ιδιοκτησία της εταιρείας. Η αγωγή ακολουθεί δύο άλλες αγωγές στις οποίες οι κάτοικοι ζήτησαν και έλαβαν αποζημίωση για καρκίνο που φέρεται ότι προκλήθηκε από την έκθεση σε μολυσματικούς παράγοντες στο χώρο. [law.com, 14/6/2011]


Από τα ελάχιστα δείγματα που παρέθεσα, είναι σαφές ότι οι φαρμακοβιομηχανίες δεν βάζουν μυαλό παρ' ότι πληρώνουν δεκάδες δισεκατομμύρια σε πρόστιμα. Προφανώς, το κόστος των προστίμων είναι αμελητέο, αν συγκριθεί με το ύψος των κερδών που αυτές οι εταιρείες προσπορίζονται παρανομώντας.

Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι αν τα μονοπώλια παρανομούν προκειμένου να αυξήσουν τα κέρδη τους. Κάτι τέτοιο δεν μας εκπλήσσει, εφ' όσον αυτή η τακτική είναι σύμφυτη με τον καπιταλισμό. Το μεγάλο ερώτημα είναι ποια στάση τηρεί η ευνομούμενη πολιτεία απέναντι σε τέτοια φαινόμενα. Δυστυχώς, η απάντηση είναι ευκόλως εννοούμενη, οπότε θα μπορούσε και να να παραληφθεί. Το μόνο που κάνει η πολιτεία (ε, όχι και ευνομούμενη!) με την στάση που τηρεί απέναντι στις φαρμακοβιομηχανίες, είναι να μετατρέπει το φάρμακο για τον λαό σε φαρμάκι.

Τις τελευταίες μέρες ζούμε ένα θέατρο του παραλόγου, στο οποίο μεγαλόσχημοι πρωταγωνιστές καμώνονται τους ανήξερους και ωρύονται ζητώντας την παραδειγματική τιμωρία των ενόχων. Όμως, πώς μπορεί να είναι ανήξερος οποιοσδήποτε διαθέτει κοινό νου; Και οι πολιτικοί, οι οποίοι σπεύδουν σήμερα να βάλουν "το μαχαίρι στο κόκκαλο" και να -δηλώνουν ότι θα- διεκδικήσουν από την -όποια- Novartis αποζημίωση για τις ζημιές που έχει υποστεί το δημόσιο, πού βρίσκονταν μέχρι σήμερα; Στον Άρη ζούσαν;

Αν μια μεγάλη φαρμακοβιομηχανία έπαιρνε τον έλεγχο της εκκλησίας:
-Συγχώρεσέ με πάτερ, γιατί έχω αμαρτήσει.
-Έχουμε φάρμακο γι' αυτό!

Και καλά, ας δεχτούμε πως όλοι αυτοί δεν έτυχε ποτέ να διαβάσουν ούτε το αποκαλυπτικώτατο άρθρο τού καθηγητή ιατρικής Ιωάννη Παπαδόπουλου "Ιατρική διαφθορά: συνέπειες για την ποιότητα των προσφερόμενων ιατρικών υπηρεσιών" (περιοδικό "Επιστήμη και Κοινωνία", τεύχος 26/2011) ούτε την τριλογία τής ερευνήτριας γιατρού Marcia Angell (**), η οποία πραγματεύεται, με πληθώρα στοιχείων από υποθέσεις που έφτασαν στη δικαιοσύνη, τους οικονομικούς δεσμούς ανάμεσα στις φαρμακοβιομηχανίες και τους ακαδημαϊκούς γιατρούς, τους καθηγητές και διευθυντές ιατρικών σχολών μεγάλων και ευυπόληπτων πανεπιστημίων, όπως Harvard, Stanford, Brown, Emory κλπ. Μα ούτε την παρακάτω ιστοριούλα (με την οποία κλείνω προς το παρόν το θέμα) έχουν υπ' όψη τους, η οποία είναι και πολύ-πολύ πρόσφατη;

- Σκάνδαλο Novartis από το... 2012
Η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υγείας εμφανίζεται να γνώριζε τα τελευταία χρόνια για σχέσεις των εταιρειών με στελέχη των υπηρεσιών, οι οποίοι κατείχαν θέσεις-κλειδιά σε θέματα τιμολόγησης και έγκρισης φαρμάκων. Για το θέμα αυτό, είχε ζητηθεί το 2012 έλεγχος από τον τότε αναπληρωτή υπουργό Υγείας Μάριο Σαλμά. Τα πορίσματα των ελέγχων, που βρίσκονται στη διάθεση του Iatronet, αποκαλύπτουν σε όλο της το βάθος τη μεθόδευση για την οικονομική κάλυψη ταξιδιών στελεχών για συνέδρια στο εξωτερικό. Οι φαρμακευτικές επιχειρήσεις χρηματοδότησαν τα ταξίδια μέσω της "Ελληνικής Εκπαιδευτικής Εταιρείας", η οποία ανέλαβε τη διαδικασία μετάβασής τους στο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Φαρμακοοικονομίας, που διεξήχθη στο Βερολίνο τον Νοέμβριο του 2012. Στο συνέδριο μετέβησαν πέντε στελέχη του υπουργείου Υγείας, 15 στελέχη εποπτευόμενων φορέων του υπουργείου (νοσοκομεία), τέσσερις νοσοκομειακοί φαρμακοποιοί και τρία στελέχη της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας (ΕΣΔΥ). Στα πορίσματα που προέκυψαν από σχετικές έρευνες επιθεωρητών Δημόσιας Διοίκησης και Υγείας το 2012 και το 2013, εμφανίζονται δέκα φαρμακευτικές επιχειρήσεις (ελληνικές και πολυεθνικές) να πληρώνουν το κόστος παρακολούθησης του εν λόγω συνεδρίου. (...) Οι επτά πλήρωσαν συνολικά το ποσό των 49.000 ευρώ στην "Ελληνική Εκπαιδευτική Εταιρεία". Τη μερίδα του λέοντος κατέβαλε η Novartis, πληρώνοντας 25.000 ευρώ. Άλλες τρεις επιχειρήσεις κάλυψαν το κόστος μετάβασης και διαμονής στελεχών του υπουργείου Υγείας στο ίδιο συνέδριο. [iatronet, 16/1/2017]


------------------------------------------------
(*) Για τον ίδιο λόγο, η Johnson & Johnson και η Novartis καταδικάστηκαν αργότερα την ίδια χρονιά, σε πρόστιμο 16,3 εκατ. ευρώ ("J&J, Novartis fined $22.4M over Pay-For-Delay deal", law360.com, 10/12/2013).

(**) Εκτεταμένη βιβλιοπαρουσίαση και των τριών βιβλίων στο "Drug Companies and Doctors: A Story of Corruption", New York Review of Books, 15/1/2009